آموزش ساخت ربات تلگرام بدون کدنویسی؛ از BotFather تا فروش

این آموزش ساخت ربات تلگرام شما را از اولین پیام به @BotFather تا اولین سفارش می‌برد. در پایان رباتی دارید که خودتان ساخته‌اید، عکس و توضیح دارد، به پنل دایرکت‌فا وصل است و بدون کدنویسی به سؤال‌های تکراری جواب می‌دهد، منوی دکمه‌دار نشان می‌دهد و سفارش می‌گیرد. ساختن ربات چند دقیقه کار است و اگر قانون‌های پاسخ خودکار پیج اینستاگرام‌تان آماده باشد، اتصال و تنظیمش هم در یک نشست کوتاه تمام می‌شود.

این راهنما برای فروشنده‌ای است که پیج اینستاگرام دارد و می‌خواهد مشتری‌های تلگرامی همان جواب‌ها و همان فرم سفارش را در تلگرام بگیرند. ربات دایرکت‌فا کانال دوم کنار همان پیج است و قانون‌ها، سناریوها و محصولات پیج بدون ساختن دوباره روی آن کار می‌کنند.

فرق ربات با منشی تلگرام بیزینس در مقایسهٔ ربات منشی و پاسخ خودکار تلگرام آمده و کارهای یک ربات فروشگاهی در ساخت ربات فروشگاهی تلگرام برای پیج اینستاگرامی؛ اینجا فقط کار عملی را جلو می‌بریم.

پیش از شروع

• یک پیج اینستاگرام به پنل دایرکت‌فا وصل باشد. ربات تلگرام کنار همان پیج کار می‌کند و هر پیج ربات جدای خودش را دارد.
• ربات تلگرام در پلن شما باشد. اگر کنار این بخش قفل می‌بینید، صفحهٔ قیمت‌ها را ببینید.
• برنامهٔ تلگرام روی گوشی یا کامپیوترتان باشد و خودتان صاحب پیج باشید؛ این بخش به اپراتورها داده نمی‌شود.
• دست‌کم دو سه قانون پاسخ خودکار دایرکت داشته باشید، مثل قیمت، ارسال و سایز؛ منوی ربات از همین‌ها ساخته می‌شود. اگر ندارید، اول آموزش پاسخ خودکار اینستاگرام را انجام دهید.

ساخت ربات در BotFather، قدم‌به‌قدم

BotFather ربات رسمی خود تلگرام برای ساختن و مدیریت ربات‌هاست. نه کد لازم است، نه سرور و نه پول؛ همهٔ کار با چند پیام انجام می‌شود.

1. در تلگرام دقیقاً @BotFather را جست‌وجو کنید، گفتگو را باز کنید و Start را بزنید.
2. دستور /newbot را بفرستید.
3. نام نمایشی را بفرستید؛ همان اسمی که مشتری بالای گفتگو می‌بیند، مثل «فروشگاه پوشاک من».
4. نام کاربری را بفرستید: ۵ تا ۳۲ حرف، فقط حرف لاتین، عدد و زیرخط، و ختم به bot؛ مثل my_clothing_shop_bot. اگر کسی آن را گرفته باشد، BotFather خبر می‌دهد و نام دیگری امتحان می‌کنید.
5. BotFather توکن ربات را می‌فرستد: یک عدد، یک دونقطه و یک رشتهٔ طولانی از حروف و عدد، شبیه 1234567890:AAF… . همه‌اش را کامل و بدون فاصله کپی کنید.

عکس، توضیح و دستورهای ربات در BotFather

رباتی که فقط اسم دارد، برای مشتری غریبه است. پیش از پخش لینک، این دستورها را در گفتگوی BotFather بزنید؛ همه را از /mybots و انتخاب ربات هم می‌توانید با دکمه انجام دهید.

دایرکت‌فا جز /start دستور دیگری را جدا نمی‌شناسد و بقیه را مثل پیام معمولی می‌خواند. پس به‌جای دستور اضافه، کلمه‌هایی مثل «قیمت» یا «ارسال» را در قانون‌ها بگذارید.

انتقال مالکیت ربات. اگر ربات را با حساب یک همکار ساخته‌اید، در /mybots ربات را انتخاب کنید و سراغ گزینهٔ انتقال مالکیت بروید. تلگرام ربات را فقط به کسی منتقل می‌کند که دست‌کم یک بار با همان ربات گفتگو کرده باشد و کنترل کامل، از جمله دسترسی به پیام‌ها و حذف ربات، به او می‌رسد؛ پس آن را برگشت‌ناپذیر بدانید. اگر بعدش توکن عوض شد، در پنل «قطع اتصال» را بزنید و با توکن تازه دوباره «اتصال ربات» را.

اتصال ربات به پنل و تنظیم شروع

حالا توکن را به پنل می‌دهید و تعیین می‌کنید مشتری بعد از Start چه ببیند. راهنمای تصویری ربات تلگرام همین قدم‌ها را با عکس پنل دارد.

1. در پنل از منوی «اتوماسیون» بخش «ربات تلگرام» را باز کنید.
2. توکن را در «توکن ربات» بچسبانید و «اتصال ربات» را بزنید. چند ثانیه بعد پیام سبز می‌آید و کارت ربات با وضعیت «فعال — پیام‌ها پاسخ داده می‌شوند» دیده می‌شود.
3. در «وقتی کسی ربات را شروع کرد (/start)» یکی را انتخاب کنید: «منوی خودکار: متن خوش‌آمد و دکمه از کلمه‌های قانون‌ها»، یا یکی از سناریوهای روشن که اولین گامش به‌جای متن خوش‌آمد می‌رود. انتخاب همان لحظه ذخیره می‌شود.
4. با منوی خودکار، در «پیام خوش‌آمد ربات (وقتی مشتری /start می‌زند)» تا ۵۰۰ حرف بنویسید و «ذخیره متن» را بزنید. {نام} با اسم کوچک تلگرامی مشتری عوض می‌شود و اگر اسمش معلوم نباشد، بی‌جای خالی حذف می‌شود. کادر خالی یعنی متن پیش‌فرض با اسم پیج.
5. اختیاری: اگر می‌خواهید هر کس از ربات استفاده می‌کند اول عضو کانال‌تان شود، ربات را ادمین کانال عمومی‌تان کنید، آیدی کانال را در کارت «عضویت اجباری کانال» بنویسید و «بررسی و ذخیره» را بزنید. کانال خصوصی‌ای که فقط لینک دعوت دارد پشتیبانی نمی‌شود.
6. از حساب تلگرام خودتان ربات را باز کنید و /start را بزنید تا جوابش را ببینید.

دکمه‌های زیر خوش‌آمد را خودتان نمی‌نویسید. پنل تا سه دکمه از قانون‌های روشن دایرکت می‌سازد، پراستفاده‌ترها اول، و روی هر دکمه اولین کلمهٔ کلیدی همان قانون را می‌نویسد؛ با نوبت‌دهی روشن، دکمهٔ رزرو نوبت هم می‌آید. پس اگر می‌خواهید روی دکمه «قیمت» نوشته شود نه «چنده»، کلمهٔ اول قانون را «قیمت» بگذارید.

ربات سؤال و جواب: پاسخ خودکار با قانون، منو و دستیار

ربات پاسخ خودکار تلگرام و ربات سؤال و جواب در دایرکت‌فا یک چیزند: همان قانون‌های کلمهٔ کلیدی دایرکت در ربات هم جواب می‌دهند. پیام مشتری به این ترتیب جواب می‌گیرد:

1. اول قانون‌های کلمهٔ کلیدی؛ اگر چند قانون جور باشند، مناسب‌ترینشان.
2. اگر قانونی جور نبود و این اولین پیام این مخاطب است، پیام خوش‌آمد پیج، اگر ساخته باشید.
3. بعد دستیار هوش مصنوعی، اگر روشن باشد.
4. اگر هیچ‌کدام جوابی نداشتند و بیرون از ساعت کاری باشد، پیام خارج از وقت.

چند نکتهٔ مخصوص تلگرام:

• قانونی که «پیام در دایرکت» رویش روشن است، در ربات هم جواب می‌دهد؛ قانونی که فقط روی «کامنت زیر پست» یا «ریپلای به استوری» است، نه.
• شرط «فالو اجباری» در تلگرام اجرا نمی‌شود و قانون بدون آن جواب می‌دهد. سقف «حداکثر پاسخ به هر مخاطب در ۲۴ ساعت» هم اینجا نیست.
• دکمهٔ «شروع سناریو» زیر پیام قانون فقط در اینستاگرام می‌رود. برای شروع فرم یا منو در تلگرام، سناریو را در «نوع پاسخ دایرکت» انتخاب کنید.

ساختن یک جواب تازه. در «قوانین پاسخ خودکار» روی «قانون تازه» بزنید، در «کجا جواب بدهد؟» «پیام در دایرکت» را روشن کنید و کلمه‌ها را در «کلمات کلیدی محرک (با ویرگول جدا کنید)» بنویسید، مثل «ارسال، پست، تیپاکس، کی میرسه». «کلمه جایی داخل پیام باشد» را بزنید، متن را بنویسید و «ذخیره و روشن کردن» را بزنید. جزئیات در راهنمای تصویری قوانین پاسخ خودکار آمده است.

کلمهٔ کلی مثل «سلام» را در قانون نگذارید. قانون همیشه پیش از دستیار جواب می‌دهد و چنین کلمه‌ای هر پیامی را که آن را دارد می‌گیرد.

چت‌بات دکمه‌دار. برای اینکه ربات مثل منوی سؤال‌های پرتکرار کار کند، در «سازنده گفتگو» روی «سناریوی گفتگوی جدید» بزنید و از دستهٔ «منو و جواب سؤال‌ها» قالبی مثل «سوالات متداول» یا «منوی سریع» را بردارید. هر گام «منوی دکمه‌دار» تا ۱۳ دکمه دارد و متن هر دکمه تا ۲۰ حرف است. سناریو را روشن کنید و در «وقتی کسی ربات را شروع کرد (/start)» انتخابش کنید.

سؤال‌های آزاد. سؤالی مثل «این مانتو برای قد ۱۶۵ بلنده؟» در هیچ قانونی نمی‌گنجد. اگر دستیار هوش مصنوعی پیج روشن باشد، در تلگرام هم از روی دانشنامه و محصولات جواب می‌دهد و فقط همین جواب‌ها از اعتبار دستیار کم می‌کنند. راه‌اندازی‌اش در آموزش چت‌بات هوش مصنوعی اینستاگرام آمده است.

سفارش، صندوق مشترک و پیام گروهی در تلگرام

سفارش. قانونی که سناریوی سفارش را شروع می‌کند، در تلگرام همان فرم را اجرا می‌کند. کارت‌های محصول در تلگرام یک آلبوم عکس تا ۱۰ محصول و یک پیام انتخاب با دکمهٔ هر محصول می‌شوند. اگر گامی شماره تماس بپرسد و جوابش را به‌عنوان «شماره تماس» نگه دارد، دکمهٔ «ارسال شمارهٔ من» هم زیر سؤال می‌آید. مشتری عکس رسید را در همان چت می‌فرستد و سفارش با کد پیگیری در «سفارش‌ها» کنار سفارش‌های دایرکت می‌نشیند.

خبر سفارش. در «سفارش‌ها» پنجرهٔ «اطلاع‌رسانی و پیگیری» را باز کنید و ببینید تیک «چت تلگرام» روشن باشد. با این تیک، خبر تغییر وضعیت، تأیید و یادآور نوبت و پیگیری بعد از خرید برای مشتری ربات همیشه فوری می‌رسد، حتی هفته‌ها بعد از خرید.

صندوق مشترک. گفتگوهای ربات کنار دایرکت‌های اینستاگرام در «دایرکت‌های پیج» می‌آیند و هر وقت بخواهید از همان‌جا دستی جواب می‌دهید؛ برخلاف دایرکت، پنجرهٔ ۲۴ ساعته‌ای در کار نیست. جزئیات در راهنمای تصویری دایرکت‌های پیج آمده است.

پیام گروهی. هر کس یک بار به ربات پیام بدهد، همیشه در دسترس است. در «کمپین و ارسال گروهی» روی «کمپین تازه» بزنید، در «برای چه کسانی؟» گروه را انتخاب کنید و «فقط تلگرام» یا «اینستاگرام و تلگرام» را بزنید. «هزینه (واحد دایرکت)» برای مخاطب‌های ربات صفر است. قدم‌ها در راهنمای تصویری کمپین و ارسال گروهی و امکانات در صفحهٔ ارسال پیام گروهی به مشتری‌ها آمده است.

مثال کامل: ربات یک پیج پوشاک از /newbot تا اولین سفارش

هدف: مشتری‌های تلگرامی یک پیج پوشاک همان جواب‌ها و همان فرم سفارش دایرکت را بگیرند، بدون اینکه فروشنده چیزی را دوباره بسازد.

در BotFather، حدود پنج دقیقه. فروشنده /newbot را می‌فرستد، نام «فروشگاه پوشاک من» و نام کاربری my_clothing_shop_bot را می‌دهد و توکن را کپی می‌کند. با /setuserpic لوگوی پیج را می‌گذارد و با /setdescription می‌نویسد: «قیمت، سایز و ارسال را همین‌جا بپرسید و سفارش‌تان را ثبت کنید. برای شروع Start را بزنید.»

در پنل. توکن را در «توکن ربات» می‌گذارد، «اتصال ربات» را می‌زند و شروع ربات را روی منوی خودکار نگه می‌دارد. پیام خوش‌آمد: «سلام {نام}، به ربات فروشگاه پوشاک خوش آمدید. یکی از دکمه‌ها را بزنید یا سؤال‌تان را بنویسید.» قانون‌های دایرکت از قبل آماده‌اند: «قیمت» با کارت محصول‌ها، «ارسال»، «سایز» و قانون «سفارش» که در «نوع پاسخ دایرکت» سناریوی سفارش را شروع می‌کند. لینک t.me/my_clothing_shop_bot به بیو و هایلایت اینستاگرام می‌رود.

آنچه مشتری می‌بیند:

• از لینک بیو Start را می‌زند و می‌خواند: «سلام [اسم مشتری]، به ربات فروشگاه پوشاک خوش آمدید. یکی از دکمه‌ها را بزنید یا سؤال‌تان را بنویسید.» زیرش دکمه‌های «قیمت»، «ارسال» و «سایز» است.
• «قیمت» را می‌زند و همان جواب قانون قیمت دایرکت را می‌گیرد، با آلبوم عکس محصول‌ها و دکمهٔ هر محصول.
• می‌نویسد «سفارش» و فرم شروع می‌شود: محصول، سایز، نام، شماره با دکمهٔ «ارسال شمارهٔ من»، نشانی و عکس رسید.

بعد از سفارش. سفارش با کد پیگیری در «سفارش‌ها» ثبت می‌شود. فروشنده رسید را در «بررسی رسیدها» با مبلغ مقایسه می‌کند و «تأیید پرداخت» را می‌زند. وقتی سفارش را به «ارسال شده» می‌برد و کد رهگیری را ثبت می‌کند، خبرش در همان ربات می‌رسد و هیچ‌کدام از این پیام‌ها از سهمیهٔ دایرکت کم نمی‌کند.

اگر ربات جواب نداد: جدول رفع اشکال

دلیل دقیق هر پیام بی‌جواب در «لاگ‌های ارسال» نوشته می‌شود. پیام‌های ربات آنجا کنار نام کاربری نشان «تلگرام» دارند.

کارهایی که ربات تلگرام نمی‌کند

• سر صحبت را باز نمی‌کند. طبق قاعدهٔ خود تلگرام، ربات فقط به کسی پیام می‌دهد که اول خودش ربات را شروع کرده باشد؛ فهرست مخاطب‌ها هم با همین شروع‌ها ساخته می‌شود، نه با شماره تلفن یا فالوورهای اینستاگرام.
• در گروه و کانال جواب نمی‌دهد. دایرکت‌فا فقط به گفتگوی خصوصی یک نفر با ربات جواب می‌دهد.
• بدون پیج اینستاگرام وصل نمی‌شود و پنل جداگانه‌ای فقط برای تلگرام نیست.
• به حساب شخصی یا تلگرام بیزینس شما وصل نمی‌شود و کد ورود تلگرام‌تان را نمی‌خواهد.
• پرداخت را خودکار تأیید نمی‌کند. رسید را خودتان با «تأیید پرداخت» یا «رد رسید» جواب می‌دهید.
• تا کارت ربات «غیرفعال» است، از پنل هم چیزی به مخاطب‌ها نمی‌رود؛ و بعد از «قطع اتصال»، مخاطب‌های قبلی به اتصال تازه منتقل نمی‌شوند.

همین مسیر برای مشتری‌های بله هم هست؛ ربات بله فروشگاهی هم کنار همان پیج به پنل وصل می‌شود. امکانات و عکس‌های پنل ربات تلگرام را در صفحهٔ ربات تلگرام فروشگاهی ببینید.

سؤال‌های پرتکرار آموزش ساخت ربات تلگرام

ساخت ربات تلگرام رایگان است؟

ساختن ربات در BotFather هزینه‌ای ندارد. اتصالش به دایرکت‌فا هم جدا فروخته نمی‌شود و جزو پلن است؛ پلن‌هایی که آن را دارند در صفحهٔ قیمت‌ها آمده‌اند.

برای ساخت ربات تلگرام باید برنامه‌نویسی بلد باشم؟

نه. ربات را با چند پیام در BotFather می‌سازید و جواب‌ها، منو و فرم سفارش را در پنل تنظیم می‌کنید؛ نه کدی لازم است و نه سروری.

پیام‌های ربات تلگرام از سهمیهٔ دایرکت کم می‌کند؟

نه. جواب قانون‌ها و سناریوها، کمپین و جواب دستی در تلگرام از سهمیهٔ دایرکت کم نمی‌کند. فقط جواب دستیار هوش مصنوعی از اعتبار دستیار حساب می‌شود.

چطور مالکیت ربات تلگرام را منتقل کنم؟

در BotFather دستور /mybots را بفرستید، ربات را انتخاب کنید و گزینهٔ انتقال مالکیت را بزنید. حساب مقصد باید دست‌کم یک بار با همان ربات گفتگو کرده باشد.

ربات می‌تواند به همهٔ اعضای کانال یا به شماره‌ها پیام بدهد؟

نه. ربات فقط به کسی پیام می‌دهد که خودش ربات را شروع کرده باشد. لینک ربات را پخش کنید تا مشتری خودش Start را بزند.

مشتری بدون حساب اینستاگرام هم می‌تواند از ربات خرید کند؟

بله. ربات به پیج شما وصل است، اما مشتری برای سفارش یا رزرو از ربات به حساب اینستاگرام نیازی ندارد و سفارشش مثل مشتری دایرکت در پنل ثبت می‌شود.

منبع‌ها: Telegram Bot Features — BotFather، Bots: An introduction for developers، Telegram Bot API — Getting updates