همکاری در فروش اینستاگرام؛ راهنمای همکار و تأمین‌کننده

همکاری در فروش اینستاگرام یعنی فروختن جنس یک تأمین‌کننده (تولیدی، پخش یا فروشنده‌ای که جنس دارد) در پیج خودتان. او عکس محصول و «قیمت همکار» را می‌دهد و شما با قیمت مصرف‌کننده می‌فروشید. سفارش و پول را شما از مشتری می‌گیرید؛ بعد یا جنس را خودتان می‌خرید و می‌فرستید، یا تأمین‌کننده مستقیم برای مشتری شما ارسال می‌کند.

سود شما فاصلهٔ این دو قیمت است، منهای هزینه‌هایی که اگر از روز اول روشن نشوند، همین سود را می‌خورند. این راهنما دو نیمه دارد. نیمهٔ اول برای کسی است که می‌خواهد همکار شود و نمی‌خواهد سرش کلاه برود. نیمهٔ دوم برای تولیدی یا فروشنده‌ای است که همکار می‌گیرد و می‌خواهد فروش هر کدام را دقیق بشمارد.

همکاری در فروش چیست و چه فرقی با افیلیت دارد؟

وقتی این عبارت را جست‌وجو می‌کنید، سه مدل کاملاً متفاوت کنار هم می‌آیند و پیش از هر قراری باید بدانید دنبال کدام‌اید.

پست مشترک (Collab) قابلیتی در خود اینستاگرام است که یک پست یا ریلز را با نام دو پیج منتشر می‌کند و در هر دو پیج نشان می‌دهد. این همکاری برای دیده شدن است، نه یک مدل فروش.

لینک همکاری یا افیلیت یعنی برند لینک یا کد اختصاصی به شما می‌دهد. خریدار از سایت یا پیج خود برند می‌خرد و پول را هم به برند می‌دهد؛ سهم شما پورسانت هر خرید است. نه جنس دست شماست، نه پول مشتری، نه جواب‌گویی بعد از خرید.

همکار به رسم بازار ایران همان مدلی است که در بند اول آمد. اینجا فروشنده شمایید. مشتری از پیج شما خریده و اگر بسته دیر برسد یا معیوب باشد، از شما جواب می‌خواهد، نه از تأمین‌کننده‌ای که اسمش را هم نشنیده است.

مدل ایرانی خودش دو شکل دارد. همکار با موجودی جنس را از قبل می‌خرد و خودش ارسال می‌کند. همکار بدون موجودی فقط سفارش می‌گیرد و تأمین‌کننده بسته را به نشانی مشتری می‌فرستد.

حالت بدون موجودی همان منطق دراپ‌شیپینگ را دارد، با همان ریسک‌ها: جنسی که بعد از گرفتن پول تمام شده، یا کیفیتی که خودتان ندیده‌اید. این مدل در راهنمای دراپ‌شیپینگ در ایران جدا بررسی شده است؛ اینجا روی خود رابطهٔ همکار و تأمین‌کننده می‌مانیم.

همکاری در فروش بدون سرمایه؛ چقدر واقعی است؟

پیج‌هایی که همکار جذب می‌کنند معمولاً با عبارت «بدون سرمایه» تبلیغ می‌کنند. نیمی از این جمله درست است: در مدل بدون موجودی لازم نیست انبار پر کنید. نیمهٔ دیگرش را کمتر کسی می‌گوید.

سرمایهٔ اصلی شما پیج و اعتبارتان است. مشتری به اعتماد شما پول می‌دهد و اگر تأمین‌کننده بدقولی کند، فالوور شما می‌رود، نه فالوور او. دست‌کم یک نمونه را هم باید با پول خودتان بخرید؛ فروختن جنسی که هیچ‌وقت در دست نگرفته‌اید یعنی عکس تأمین‌کننده را به جای کیفیت جنس قبول کرده‌اید.

پول مشتری هم چند روز دست شماست، ولی مال شما نیست. سهم تأمین‌کننده را جدا نگه دارید؛ همکاری که این پول را خرج کند و سفارش‌ها عقب بیفتد، اول اعتبار خودش را می‌بازد. وقت هم هزینه است. عکس آماده‌ای که پیج‌های همکار دیگر هم گذاشته‌اند به‌تنهایی نمی‌فروشد، و عکس و ویدیوی خودتان و جواب دادن به دایرکت‌ها وقت می‌خواهد.

اگر نمی‌خواهید جنس بخرید یا پول مشتری را جابه‌جا کنید، مدل افیلیت به خواسته‌تان نزدیک‌تر است؛ دایرکت‌فا هم برای کسانی که آن را به فروشنده‌های دیگر معرفی می‌کنند برنامهٔ همکاری در فروش دارد.

برای مدل همکار، شروع معقول این است: چند محصول را که نمونه‌شان را دیده‌اید و قیمت همکارشان را کتبی گرفته‌اید، بدون موجودی بفروشید. وقتی فروش یکی از آن‌ها ثابت شد، تازه سراغ خرید موجودی همان یکی بروید.

قبل از همکاری، تأمین‌کننده را چطور بسنجیم؟

پیش از اولین پست، این سؤال‌ها را بپرسید و جوابشان را مکتوب بگیرید؛ در پیام یا یادداشت، نه قولی پشت تلفن.

1. نمونه: یکی دو محصول را با پول خودتان سفارش بدهید تا به نشانی خودتان برسد. کیفیت، بسته‌بندی و زمان رسیدن را همان‌جا می‌بینید. تأمین‌کنندهٔ واقعی نمونه را به شما می‌فروشد؛ پول جنس را می‌گیرد، نه پول عضویت.
2. زمان ارسال: از وقتی سفارش و پول را می‌فرستید تا بسته تحویل پست یا پیک شود، چند روز کاری طول می‌کشد؟ در شلوغی مناسبت‌ها چطور؟
3. کرایه: هزینهٔ ارسال با کیست؛ شما، مشتری یا تأمین‌کننده؟ ثابت است یا به شهر و وزن بستگی دارد؟
4. مرجوعی: اگر سایز نخورد یا جنس معیوب برسد، مرجوعی را چه کسی تحویل می‌گیرد، کرایهٔ برگشت با کیست و تا چند روز پذیرفته می‌شود؟ قولی که به مشتری می‌دهید نباید از قول تأمین‌کننده بیشتر باشد؛ برای نوشتن این قول، راهنمای مرجوعی و ضمانت در فروش اینستاگرامی را ببینید.
5. تسویه: قیمت همکار را پیش از ارسال هر سفارش می‌پردازید، یا مشتری مستقیم به تأمین‌کننده پول می‌دهد و سهم شما روز مشخصی تسویه می‌شود؟ کدام روز؟
6. عکس: اجازهٔ استفاده از عکس‌ها را دارید؟ می‌توانید از نمونهٔ خودتان عکس بگیرید؟ عکسی که آرم تأمین‌کننده رویش است، مشتری را با یک جست‌وجو به پیج خود او می‌برد.
7. کف قیمت: حداقل قیمت فروش تعیین شده است؟ اگر نه، فردا همکار دیگری همان جنس را ارزان‌تر می‌گذارد و رقابت شما فقط سر قیمت می‌شود.
8. فرستندهٔ بسته: وقتی تأمین‌کننده مستقیم ارسال می‌کند، اسم چه کسی روی بسته است و داخلش کارت یا تبلیغ خودش را می‌گذارد یا نه؟ نشانی و شمارهٔ مشتری شما پیش او می‌ماند؛ بپرسید با آن چه می‌کند.
9. سابقه و نشانی: نشانی فیزیکی، مدت فعالیت، نام واقعی صاحب کار و چند همکار قدیمی که بشود از آن‌ها پرسید. روش پیدا کردن و سنجیدن تأمین‌کننده در راهنمای پیدا کردن تأمین‌کننده آمده است.

نشانه‌های کلاهبرداری در پیج‌های همکاری در فروش

بیشتر کلاهبرداری‌هایی که به اسم همکاری در فروش انجام می‌شود یک الگو دارند: پول خود شما را می‌خواهند، نه فروش جنس را. با دیدن هر کدام از این نشانه‌ها دست نگه دارید:

• «حق عضویت»، هزینهٔ ثبت‌نام یا پول برای لیست قیمت. تأمین‌کنندهٔ واقعی از فروش جنس درآمد دارد و هر همکار تازه برای او یعنی فروش بیشتر؛ دلیلی ندارد برای همکار شدن از شما پول بگیرد.
• بیعانه برای «نمونه رایگان». نمونه یا رایگان است یا پولی. وقتی برای نمونهٔ «رایگان» بیعانه می‌خواهند، هدف همان بیعانه است، نه معرفی جنس.
• درآمد از آوردن نفر بعدی. اگر بیشتر از فروش جنس، از «زیرمجموعه گرفتن» و سهم خرید آدم‌هایی که می‌آورید حرف می‌زنند، طرف شما یک طرح هرمی است، نه یک تولیدی.
• عجله. «ظرفیت فقط تا امشب» یا «فقط سه نفر دیگر می‌پذیریم». کسب‌وکار سالم به شما وقت فکر کردن می‌دهد.
• بی‌نشانی و بی‌سابقه. نشانی فیزیکی ندارد، پیج تازه است یا اسمش چند بار عوض شده و کامنت‌ها بسته است. حاضر نیست تلفنی حرف بزند یا نمونه بفروشد و هر بار شمارهٔ کارتی به اسم کسی دیگر می‌فرستد.
• وعدهٔ درآمد مشخص. هیچ تأمین‌کننده‌ای نمی‌داند شما در ماه چقدر می‌فروشید. کسی که از حالا عدد درآمدتان را قول می‌دهد، چیز دیگری به شما می‌فروشد.

نشانه‌های عمومی پیج‌های کلاهبردار و راه گزارش آن‌ها در تشخیص پیج کلاهبردار اینستاگرام جمع شده است.

یک سفارش، از دایرکت شما تا دست مشتری

در مدل بدون موجودی، مسیر هر سفارش معمولاً این است. مشتری در دایرکت شما سفارش می‌دهد و مبلغ را کارت‌به‌کارت می‌کند. شما رسید را پیش از هر کاری چک می‌کنید، چون پولی که به حساب نرسیده نباید به تأمین‌کننده پرداخت شود. بعد قیمت همکار را می‌پردازید (و کرایه را، اگر با شماست) و نام، شماره و نشانی کامل مشتری را برای تأمین‌کننده می‌فرستید.

کد رهگیری را از تأمین‌کننده می‌گیرید و برای مشتری می‌فرستید. چند روز بعد از تحویل هم حال مشتری و سفارشش را می‌پرسید. اگر مشکلی پیش آمده باشد، طرف حساب او شمایید.

اگر سفارش‌ها را در دایرکت‌فا ثبت می‌کنید، عکس رسید کارت‌به‌کارت، وضعیت و کد رهگیری هر سفارش در «سفارش‌ها» کنار هم می‌ماند. وقتی تعداد سفارش‌ها زیاد شد، با «ابزارهای انبوه سفارش» وضعیت و کد رهگیری چند سفارش را یک‌جا ثبت می‌کنید.

عددی که روی کاغذ می‌بینید، یعنی قیمت مصرف‌کننده منهای قیمت همکار، سود ناخالص است. سود واقعی وقتی معلوم می‌شود که کرایه‌ای که خودتان می‌دهید، بسته‌بندی، تخفیفی که به مشتری داده‌اید و هزینهٔ مرجوعی‌ها را هم از آن کم کنید. این حساب را برای چند سفارش اول یادداشت کنید؛ بعضی محصول‌ها بعد از این حساب تقریباً سودی ندارند.

اگر تأمین‌کننده هستید: لیست قیمت و قرارداد

همکار خوب یعنی ویترین بیشتر بدون اجاره و حقوق. همکار بد یعنی جنس شما با عکس بد، قیمت شکسته و جواب سرد به مشتری. فرق این دو را از روز اول سه چیز تعیین می‌کند: لیست قیمت روشن، قرارداد کتبی و راهی برای شمردن فروش هر همکار.

لیست قیمت: برای هر محصول قیمت همکار، قیمت مصرف‌کنندهٔ پیشنهادی یا کف قیمت، سایز و رنگ‌های موجود و وزن تقریبی برای حساب کرایه را بنویسید. تغییر قیمت و موجودی را همیشه در یک جای ثابت اعلام کنید، مثلاً کانالی مخصوص همکارها، تا کسی با لیست هفتهٔ پیش نفروشد.

عکس: پوشه‌ای از عکس‌های باکیفیت بدهید و تکلیف آرم را روشن کنید. یک راه میانه این است که عکس بی‌آرم را فقط به همکارهایی بدهید که قرارداد امضا کرده‌اند.

قرارداد: لازم نیست چند صفحه باشد، ولی این بندها باید در آن روشن باشد:

1. قیمت همکار و اینکه هر چند وقت و چطور تغییر می‌کند.
2. کف قیمت مصرف‌کننده؛ همکار زیر این قیمت نفروشد.
3. مرجوعی و جنس معیوب: چه چیزی، تا چند روز و کرایه با کی.
4. زمان ارسال: چند روز کاری بعد از دریافت سفارش و پول، و اگر دیر شد چه می‌شود.
5. انحصار: همکار در شهر یا حوزهٔ خاصی تنها فروشنده است یا نه، و اجازه دارد جنس مشابه دیگران را هم بفروشد یا نه.
6. استفاده از عکس و نام برند: کجا و با چه شرطی، و بعد از پایان همکاری چه می‌شود.
7. روز تسویه: حساب هر طرف کدام روز و با چه مدرکی صاف می‌شود؛ مثلاً فهرست سفارش‌ها و کدهای رهگیری.
8. پایان همکاری: با چند روز خبر قبلی، و تکلیف سفارش‌های در راه و جنسی که دست همکار مانده.
9. مشتری‌ها: تأمین‌کننده از نشانی و شمارهٔ مشتری‌های همکار برای فروش مستقیم استفاده نکند.

متن نهایی قرارداد و تکلیف مالیاتی هر دو طرف را با مشاور حقوقی و مالیاتی چک کنید؛ اینکه درآمد هر طرف چطور ثبت و حساب می‌شود، به شکل همکاری شما بستگی دارد.

فروش هر همکار را چطور بشمارید؟

اگر همکارها جنس را از شما می‌خرند و خودشان می‌فروشند، شمردن ساده است: فهرست خرید هر همکار. سختی از جایی شروع می‌شود که همکار مشتری را به پیج شما بفرستد و پورسانت بخواهد؛ آن وقت باید بدانید کدام سفارش از طرف کدام همکار آمده است. در دایرکت‌فا سه راه برای این کار هست.

کد اختصاصی هر همکار. در «کدهای تخفیف» (داخل «محصولات و قیمت‌ها») برای هر همکار یک کد بسازید و «سقف استفاده» و «انقضا» بگذارید. مشتری کد را در فرم سفارش وارد می‌کند و تخفیفش را می‌گیرد، و شما می‌دانید آن سفارش از طرف کدام همکار آمده است.

کد و لینک کمپین. در «کمپین و ارسال گروهی» هر کمپین یا همکار می‌تواند کد و لینک ig.me خودش را داشته باشد تا سفارش‌هایش جدا شمرده شود.

لینک دایرکت با کلمهٔ کلیدی. «لینک دایرکت و QR کد» در «ابزارهای رشد» لینکی می‌سازد که دایرکت پیج شما را با یک کلمهٔ کلیدی باز می‌کند. تعداد کلیک‌های هر لینک را هم می‌بینید، و همکاری که مغازه دارد می‌تواند QR چاپی همین لینک را کنار صندوق بگذارد.

اگر همکار یا نیروی فروش از داخل پیج خود شما به دایرکت‌ها جواب می‌دهد، رمز پیج را به او ندهید. «اکانت اپراتور» برای هر نفر ورود جداگانه با دسترسی‌هایی می‌سازد که خودتان انتخاب می‌کنید و رمز پیج پیش خودتان می‌ماند. این امکانات بسته به پلن در دسترس است؛ جزئیاتش را در صفحهٔ قیمت‌ها ببینید.

نکته‌های هر حوزه: لباس، بدلیجات و کتاب

لباس. بیشترین دردسر سایز است. جدول سایز با اندازهٔ واقعی، نه فقط S و M و L، از تأمین‌کننده بگیرید و تکلیف کرایهٔ تعویض سایز را پیش از اولین فروش روشن کنید.

لباس کودک. سایزی که بر اساس سن نوشته می‌شود از تولیدی به تولیدی فرق دارد؛ قد و اندازهٔ دقیق را بخواهید. جنس پارچه هم برای خریدار لباس بچه مهم است، پس اسم دقیقش را بپرسید.

بدلیجات. قیمت پایین است، ولی شکستن و کدر شدن در ارسال و فاصلهٔ عکس براق با جنس واقعی پیش می‌آید. نمونه را حتماً ببینید و بسته‌بندی ضدضربه را جزو قرار بیاورید.

کتاب. قیمت پشت جلد چاپ شده و مشتری آن را می‌بیند، پس سود همکار از تخفیفی می‌آید که تأمین‌کننده نسبت به پشت جلد می‌دهد. وزن کتاب هم کرایه را بالا می‌برد. بقیهٔ نکته‌های این حوزه در راهنمای فروش کتاب در اینستاگرام آمده است.

سوال‌های پرتکرار دربارهٔ همکاری در فروش اینستاگرام

می‌توانم هم‌زمان همکار چند تأمین‌کننده باشم؟

بله، مگر اینکه در قرارداد انحصار را پذیرفته باشید. فقط زمان ارسال و قانون مرجوعی هر کدام را جدا یادداشت کنید تا به مشتری قولی ندهید که یکی از آن‌ها پایش نمی‌ایستد.

با پیج کم‌فالوور هم می‌شود همکار فروش شد؟

تعداد فالوور شرط همکاری نیست، مگر اینکه تأمین‌کننده خودش چنین شرطی بگذارد. آنچه فروش می‌آورد اعتماد مخاطب است؛ با چند محصول محدود و عکس‌های خودتان شروع کنید تا پیجتان شبیه ده‌ها پیج همکار دیگر نشود.

همکار در فروش هم باید به فکر مالیات باشد؟

درآمد همکار هم درآمد است. اینکه چه چیزی و از چه زمانی مشمول مالیات می‌شود به حجم و شکل کار بستگی دارد؛ پیش از بزرگ شدن کار، با یک مشاور مالیاتی چک کنید.